Phân loại chứng khoán theo tính chất huy động vốn như thế nào?

Căn cứ vào tính chất huy động vốn, có thể phân loại chứng khoán thành chứng khoán vốn, chứng khoán nợ và các chứng khoán phái sinh.
 

Chứng khoán vốn (cổ phiếu)

Là chứng khoán xác nhận quyền sở hữu một phần công ty cổ phần. Chứng khoán vốn do các công ty cổ phần phát hành. Người sở hữu chứng khoán vốn không phải là chủ nợ của công ty mà là người sở hữu công ty và có quyền hưởng các lợi ích trong công ty.

Chứng khoán nợ (trái phiếu)

Là chứng khoán xác nhận một khoản nợ của người phát hành đối với người nắm giữ chứng khoán. Chứng khoán nợ thể hiện sự cam kết của người phát hành thanh toán những khoản tiền lãi và khoản tiền gốc vào những thời điểm nhất định.

Các chứng khoán phái sinh

Là chứng khoán thể hiện quyền được mua hoặc bán cổ phiếu, trái phiếu theo các điều kiện nhất định đã được thỏa thuận trước. các chứng khoán phái sinh gồm có một số loại chủ yếu sau:

• Quyền mua cổ phần (Rights): là loại chứng khoán do công ty cổ phần phat hành kèm theo đợt phát hành cổ phiếu bổ sung, nhằm đảm bảo cho cổ đông hiện hữu quyền mua cổ phiếu mới theo những điều kiện được xác định.
• Chứng quyền (Warrants): là loại chứng khoán được phá hành cùng với việc phát hành trái phiếu hoặc cổ phiếu ưu đãi, cho phép người sở hữu loại chứng khoán đó được quyền mua một khối lượng cổ phiếu thường nhất định theo mức giá đã xác định trước trong thời kỳ nhất định.
• Hợp đồng tương lai: là cam kết mua hoặc bán các loại chứng khoán, nhóm chứng khoán hoặc chỉ số chứng khoán nhất định với một số lượng và mức giá nhất định vào ngày xác định trước trong tương lai.
• Quyền lựa chọn (hoặc quyền chọn): là quyền được ghi trong hợp đồng cho phép người mua lựa chọn quyền mua hoặc quyền bán một số lượng chứng khoán được xác định trước trong khoảng thời gian nhất định với một mức giá đã được xác định trước.

Theo TS. Bạch Đức Hiển, 2008, Giáo trình thị trường chứng khoán, nhà xuất bản Tài Chính, Hà Nội.

Phân loại chứng khoán theo tính chất huy động vốn như thế nào?

Phân loại chứng khoán theo chủ thể phát hành như thế nào?

Căn cứ vào chủ thể phát hành có thể phân loại chứng khoán thành 3 nhóm lớn:
 

Chứng khoán chính phủ & chính quyền địa phương

Là các chứng khoán do chính phủ và chính quyền địa phương phát hành. Các chứng khoán này thường là các trái phiếu được chính phủ hoặc chính quyền địa phương đảm bảo thanh toán tiền gốc và tiền lãi.

Chứng khoán doanh nghiệp

Là các chứng khoán do doanh nghiệp phát hành bao gồm cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp.

Chứng khoán của ngân hàng thương mại và các tổ chức tài chính tín dụng

Là các chứng khoán do các ngân hàng và các tổ chức tài chính tín dụng phát hành nhằm phục vụ các hoạt động nghiệp vụ của mình. Các chứng khoán này thường là trái phiếu, cổ phiếu hay một số hình thức khác như chứng chỉ thụ hưởng...

Theo TS. Bạch Đức Hiển, 2008, Giáo trình thị trường chứng khoán, nhà xuất bản Tài Chính, Hà Nội.

Phân loại chứng khoán theo chủ thể phát hành như thế nào?

Cổ phiếu ưu đãi (preferred stock) là gì? Đặc điểm của nó?

Cổ phiếu ưu đãi (preferred stock) là gì? 

 Cổ phiếu ưu đãi là một loại chứng khoán lai tạp có những đặc điểm vừa giống cổ phiếu thường, vừa giống trái phiếu. Đó là một giấy chứng nhận cổ đông ưu tiên so với cổ đông thường về mặt tài chính nhưng bị hạn chế về quyền hạn đối với công ty góp vốn, như: người giữ cổ phiếu ưu đãi không được tham gia ứng cử bầu cử vào Hội đồng quản trị hoặc ban kiểm soát công ty, nhưng lại được ưu tiên chia cổ tức trước cổ đông thường, ưu tiên được trả nợ trước cổ đông thường khi thanh lý tài sản trong trường hợp công ty bị phá sản.

Đặc điểm:

• Đặc điểm giống cổ phiếu thường: cũng là chứng khoán vốn không có kỳ hạn và không hoàn vốn.  Người nắm giữ cổ phiếu ưu đãi cũng là cổ đông đồng sở hữu công ty.
• Vốn góp vĩnh viễn: người mua cổ phiếu ưu đãi được xem là cổ đông của công ty do đó phần vốn góp qua việc mua cổ phiếu là mua vĩnh viễn không được hoàn trả. Nhưng khi cần tiền họ có thể đem bán trên thị trường chứng khoán để lấy lại vốn góp bằng giá bán trên thị trường. Giá bán này tùy thuộc vào mệnh giá cổ phiếu, tỷ suất cổ tức và giá trị thị trường của công ty tại thời điểm bán.
• Đặc điểm giống trái phiếu: cổ tức của cổ phiếu ưu đãi được ấn định theo một tỷ lệ cố định trên mệnh giá, cổ phiếu ưu đã giống như trái phiếu được ấn định một tỷ lệ lãi cố định tính trên mệnh giá.
  D = d% x F
  Ví dụ: công ty X có phát hành loại cổ phiếu ưu đãi mệnh giá $100, với phần chia lãi cố định 8,5%/năm trên mệnh giá. Điều đó có nghĩa hàng năm người cầm cổ phiếu ưu đãi được hưởng cổ tức $8,5 trên một cổ phiếu. Tùy theo loại cổ phiếu ưu đãi mà cổ tức này sẽ được tính gộp hay không tính gộp lãi ở các năm công ty làm ăn không lãi để trả lãi hay không trả đủ lãi.
  Nhưng trong lúc mất khả năng trả nợ cho trái chủ có thể dẫn đến tình trạng của một công ty thì việc mất khả năng chi trả cổ tức cho cổ phiếu ưu đãi vài năm lại được xử lý theo kiểu dàn xếp nội bộ. Tùy theo loại cổ phiếu ưu đãi mà công ty có khả năng ứng xử thích hợp: có thể chuyển cổ đông này sang cổ đông thường hoặc gia tăng quyền hạn của cổ đông nắm giữ cổ phiếu ưu đãi như quyền được tham gia bầu cử Hội đồng quản trị mới.
• Việc trả cổ tức cho cổ đông ưu đãi là việc phân phối lợi nhuận trong nội bộ công ty, chính sách phân phối này linh hoạt và mềm dẻo tùy theo tính hình kinh doanh của công ty, cổ tức này có thể trả đủ hoặc không trả đủ. Hơn nữa, phần cổ tức không trả đủ có bảo lưu hay không bảo lưu cũng tùy theo lại cổ phiếu ưu đãi.

Cổ phiếu ưu đãi (preferred stock) là gì? Đặc điểm của nó?

Chứng khoán là gì?

Chứng khoán là chứng chỉ hoặc bút toán ghi sổ, xác nhận các quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu chứng khoán đối với tài sản hoặc vốn của tổ chức phát hành, gồm: trái phiếu, cổ phiếu, chứng chỉ quỹ đầu tư và chưng khoán phái sinh. 

Chứng khoán là một công cụ rất hữu ích trong nền kinh tế thị trường để tạo nên một lượng vốn tiền tệ khổng lồ tài trợ dài hạn cho các mục đích mở rộng sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp hay các dự án đầu tư của nhà nước và tư nhân.

Chứng khoán là gì?

Chỉ tiêu nào thể hiện thu nhập của các cổ đông ?

Trong công ty cổ phần, chủ sở hữu là các cổ đông thường. Chỉ tiêu thể hiện thu nhập của các cổ đông:

Lãi ròng trong công thức tính ROE chính là tổng thu nhập của cổ đông thường. Vì vậy, nếu trong báo cáo thu nhập có ‘lãi tức cổ phần ưu đãi’ thì phải dùng ‘tổng thu nhập của cổ đông thường’ ( = ‘lãi ròng’ – ‘lãi suất cổ phần ưu đãi’).

Ví dụ:

Thông tin ở một công ty cổ phần như sau:

Tổng tài sản cần cho hoạt động 5 triệu đô, công ty đang xem xét 2 phương án tài trợ:

(1) Tài trợ 100% bằng vốn cổ phần thường

(2)  Tài trợ bằng nợ và vốn cổ phần thường với mức độ nợ 80%

Mệnh giá 1 cổ phần bằng 50 đô, lãi suất vay nợ 10%/năm, thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 40%. EBIT dự kiến đặt được 1 triệu đô.

Hãy tính EPS và ROE cho 2 phương án trên.

Xem Lời giải 

 Chỉ tiêu nào thể hiện thu nhập của các cổ đông ?

Bài tập về EPS, ROE, EBIT

Thông tin ở một công ty cổ phần như sau:

Tổng tài sản cần cho hoạt động 5 triệu đô, công ty đang xem xét 2 phương án tài trợ:

(1) Tài trợ 100% bằng vốn cổ phần thường

(2)  Tài trợ bằng nợ và vốn cổ phần thường với mức độ nợ 80%

Mệnh giá 1 cổ phần bằng 50 đô, lãi suất vay nợ 10%/năm, thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 40%.
EBIT dự kiến đặt được 1 triệu đô.

Hãy tính EPS và ROE cho 2 phương án trên.

	Báo cáo thu nhập	p.án 1	p.án 2
1	Doanh thu
2	Tổng chi phí hoạt động
3	Thu nhập EBIT	1 000 000	1 000 000
4	Lãi vay	-	400 000
5	Lãi trước thuế	1 000 000	600 000
6	Thuế thu nhập doanh nghiệp	400 000	240 000
7	Lãi ròng	600 000	360 000
8	Lãi suất cổ phần ưu đãi	-	-
9	Tổng thu nhập của cổ đông thường	600 000	360 000
10	EPS	6	18
11	ROA	0.12	0.36

Công cụ vốn (equity instrument) là gì

Theo PGS. TS Lê Văn Tề (2007,  Thị trường chứng khoán tại Việt Nam, nhà xuất bản Thống Kê) thì:

Một tài sản tài chính mà buộc người phát hành phải trả cho người nắm giữ một số tiền căn cứ vào lợi nhuận thu được (nếu có), sau khi đã thanh toán xong những khoản nghĩa vụ, được gọi là công cụ vốn (equity instrument), như cổ phiếu...

Một tài sản tái chính mang lại cho người nắm giữ nó quyền hưởng một khối lượng tiền cố định, được ấn định trước, được gọi là công cụ nợ (debt instrument), như trái phiếu kho bạc, trái phiếu công ty, hay các khoản cho vay...

Công cụ vốn (equity intrument) là gì

Công cụ nợ (debt instrument) là gì?

Theo PGS. TS Lê Văn Tề (2007,  Thị trường chứng khoán tại Việt Nam, nhà xuất bản Thống Kê) thì:

Một tài sản tái chính mang lại cho người nắm giữ nó quyền hưởng một khối lượng tiền cố định, được ấn định trước, được gọi là công cụ nợ (debt instrument), như trái phiếu kho bạc, trái phiếu công ty, hay các khoản cho vay...

Một tài sản tài chính mà buộc người phát hành phải trả cho người nắm giữ một số tiền căn cứ vào lợi nhuận thu được (nếu có), sau khi đã thanh toán xong những khoản nghĩa vụ, được gọi là công cụ vốn (equity instrument), như cổ phiếu.

Công cụ nợ (debt instrument) là gì?